Your cart is currently empty!
అధ్యాయం 9
అసహ్యం: తిరస్కరణలోని సత్యం
రచన: చంద్రశేఖర దత్త
అసహ్యం అనేది మనస్సు చేసే అత్యంత వేగవంతమైన తీర్పు. ఏదైనా చూసిన వెంటనే, అనుభవించిన వెంటనే, ఆలోచించిన వెంటనే “ఇది వద్దు” అని చెప్పే స్పందన. ఈ స్పందన ఆలోచన కాదు; ఇది ప్రతిచర్య. మనస్సు తన భద్రతను కాపాడుకోవడానికి వేసుకునే మొదటి కవచం. తంత్రం ఈ కవచాన్ని శత్రువుగా చూడదు. కానీ దాన్ని నిజమని కూడా అంగీకరించదు. మాతంగి అసహ్యాన్ని అణచివేయమని చెప్పదు; దానిని చూడమని చెబుతుంది.
మనకు అసహ్యంగా అనిపించేది సాధారణంగా అపవిత్రమని ముద్ర వేయబడినది. అది ఒక దృశ్యం కావచ్చు, ఒక ఆలోచన కావచ్చు, ఒక భావన కావచ్చు, లేదా మనలోనే ఉన్న ఒక కోణం కావచ్చు. అసహ్యం ద్వారా మనం దూరం పెడతాం. ఈ దూరం మనస్సుకు ఊరట ఇస్తుంది. కానీ ఆ ఊరటలోనే సత్యం దాచబడుతుంది. ఎందుకంటే మనం దూరం పెట్టింది అంతరించదు; అది మనలోనే ఉండిపోతుంది.
తిరస్కరణ అంటే తొలగించడం కాదు. అది గుర్తింపును తప్పించుకోవడం. “ఇది నాది కాదు” అని చెప్పడం ద్వారా మనం మనలోనే ఉన్నదాన్ని బయటకు నెట్టేస్తాం. మాతంగి ఈ ఆటను గుర్తిస్తుంది. ఆమె అడిగే ప్రశ్న చాలా సాధారణం: “నీకు ఇది ఎందుకు అసహ్యంగా అనిపిస్తోంది?” ఈ ప్రశ్నకు సమాధానం చెప్పడం మనస్సుకు కష్టం. ఎందుకంటే ఇక్కడ నైతికత సరిపోదు, తర్కం సరిపోదు. ఇక్కడ భయాలు, అణచివేతలు, అంగీకరించని కోణాలు బయటపడతాయి.
అసహ్యం అనేది చెడ్డదని మనం అనుకుంటాం. కానీ తంత్రం దానిని ఒక సంకేతంగా చూస్తుంది. ఏది మనల్ని కలవరపెడుతుందో, అదే మనలో లోతుగా పని చేస్తోంది. ఈ పని సౌకర్యంగా ఉండదు. అందుకే అసహ్యం పుడుతుంది. మాతంగి ఈ అసౌకర్యాన్ని తప్పించుకోవద్దని చెబుతుంది. ఎందుకంటే అసౌకర్యమే సత్యానికి ద్వారం.
మనస్సు అసహ్యాన్ని ఎదుర్కొనే రెండు మార్గాలు ఎంచుకుంటుంది. ఒకటి—దాన్ని పూర్తిగా నిషేధించడం. రెండవది—దాన్ని హేళన చేయడం. ఈ రెండూ తిరస్కరణ రూపాలే. తంత్రం మూడవ మార్గాన్ని సూచిస్తుంది—పరిశీలన. అసహ్యాన్ని పరిశీలించడం అంటే దానిని సమర్థించడం కాదు. దానిని నిందించడం కూడా కాదు. దానితో ఉండటం. ఈ “ఉండటం” మనస్సుకు చాలా కష్టం. ఎందుకంటే ఇది నియంత్రణ కోల్పోయిన స్థితి.
మాతంగి ఈ నియంత్రణ కోల్పోవడాన్నే ముందుకు తెస్తుంది. అసహ్యం మనల్ని ఒక అంచుకు తీసుకెళ్తుంది. అక్కడ మనం వెనక్కి తగ్గాలనుకుంటాం. కానీ అదే అంచు తంత్రపు స్థలం. వెనక్కి తగ్గకుండా, ముందుకు దూకకుండా, అక్కడే నిలబడగలిగితే—అసహ్యం తన స్వరూపాన్ని మార్చుకుంటుంది. అది ఇక శత్రువు కాదు; అది అద్దం అవుతుంది.
ఈ అద్దంలో మనం చూసేది అందంగా ఉండకపోవచ్చు. మనలోని కోరికలు, ద్వేషాలు, భయాలు, అహంకారాలు—ఇవన్నీ బయటపడవచ్చు. ఈ బయటపడటమే తంత్రానికి అవసరం. ఎందుకంటే దాచినదే మనల్ని నియంత్రిస్తుంది. వెలుగులోకి వచ్చినదానికి ఆ శక్తి ఉండదు. మాతంగి ఈ వెలుగును ప్రసాదించదు; మనమే వెలిగించుకునేలా చేస్తుంది.
అసహ్యం ఒక సామాజిక పరికరం కూడా. సమాజం ఏది అసహ్యమో నిర్ణయిస్తుంది. ఆ నిర్ణయాల ద్వారా వ్యక్తులను నియంత్రిస్తుంది. “ఇది అసహ్యం” అని చెప్పడం ద్వారా ఒక గీత వేస్తుంది. ఆ గీత దాటినవాడు అపవిత్రుడు, ప్రమాదకరుడు. మాతంగి ఈ గీతల్ని గమనిస్తుంది. ఆమె వాటిని కూల్చడానికి కాదు; వాటి వెనుక ఉన్న భయాన్ని చూపించడానికి.
ఈ భయం ఎక్కువగా తెలియని దానిపట్ల ఉంటుంది. తెలియని దానిని మనస్సు భయపడుతుంది. ఆ భయానికి పేరు అసహ్యం. కానీ తెలియని దానిని పూర్తిగా తప్పించుకోవడం అసాధ్యం. జీవితం ఎప్పుడూ మనం ఊహించని దిశల్లో కదులుతుంది. ఈ కదలికను అంగీకరించడమే తంత్రపు ధైర్యం. మాతంగి ఈ ధైర్యాన్ని పరీక్షిస్తుంది.
అసహ్యం తగ్గిపోవడం తంత్రపు లక్ష్యం కాదు. అసహ్యం మారడం తంత్రపు ఫలితం. అది భయంగా ఉండటం మానేసి, ప్రశ్నగా మారుతుంది. “ఇది నన్ను ఎందుకు కదిలిస్తోంది?” అనే ప్రశ్న. ఈ ప్రశ్నకు సమాధానం వెతకడం అవసరం లేదు. ప్రశ్నతో ఉండగలగడం చాలు. ఈ ఉండగలగడంలోనే మనస్సు తన బంధనాలను విడిచిపెడుతుంది.
ఈ అధ్యాయం ఒక స్పష్టమైన హెచ్చరిక కూడా. అసహ్యాన్ని నైతికతతో కప్పిపుచ్చకూడదు. “ఇది తప్పు కాబట్టి నాకు అసహ్యం” అని చెప్పడం సులభం. కానీ ఇది నిజాన్ని దాచే వాక్యం కావచ్చు. తంత్రం ఈ సౌలభ్యాన్ని నిరాకరిస్తుంది. అసహ్యాన్ని నేరుగా ఎదుర్కొనమంటుంది—ఏ రక్షణ లేకుండా, ఏ సమర్థన లేకుండా.
మాతంగి ఈ నిరాయుధ స్థితిలోనే పనిచేస్తుంది. ఆమెకు ఆయుధాలు అవసరం లేదు. అసహ్యమే ఆయుధం. అది మనల్ని మనల్ని ఎదుర్కొనేలా చేస్తుంది. ఈ ఎదుర్కొనే ప్రక్రియలో మనం ఒక విషయం గ్రహిస్తాం—మనకు అసహ్యంగా అనిపించినదంతా మనకు విరుద్ధమైనది కాదు. అది మనలోని ఒక భాగమే కావచ్చు. ఆ భాగాన్ని అంగీకరించడం అంటే దానికి లోబడి పోవడం కాదు. అది దాన్ని దాచడం మానేయడం.
అసహ్యం తగ్గినప్పుడు ఆనందం రావాల్సిన అవసరం లేదు. ఇక్కడ ఎటువంటి ఆనంద వాగ్దానం లేదు. కానీ ఒక స్పష్టత పుడుతుంది. ఇక మనస్సు తన శక్తిని దాచడంలో ఖర్చు చేయదు. ఈ ఆదా అయిన శక్తి చైతన్యంగా మారుతుంది. అదే తంత్రపు లోతైన ప్రయోజనం.
ఈ అధ్యాయం మనల్ని ఒక సున్నితమైన స్థితిలో వదిలేస్తుంది. అక్కడ అసహ్యం ఇంకా ఉండవచ్చు. కానీ అది ఇక శాసకుడు కాదు. అది ఒక సూచిక మాత్రమే. ఆ సూచికను అనుసరించగలిగితే, తిరస్కరణలో దాగి ఉన్న సత్యం బయటపడుతుంది. ఆ సత్యం మధురం కాదు, శుభ్రం కాదు. కానీ అది నిజం. మాతంగి ఆ నిజాన్ని అలంకరించదు. ఆమె దాన్ని ఉన్నట్టుగానే చూపిస్తుంది.
అసహ్యం ఒక ముగింపు కాదు. అది ఒక ఆరంభం. తిరస్కరణలోని సత్యాన్ని చూసే ధైర్యం ఉన్నచోటే తంత్రం ముందుకు సాగుతుంది. ఆ ధైర్యమే కరాళ మాతంగి తత్త్వానికి నిజమైన అర్హత.
అసహ్యం: తిరస్కరణలోని సత్యం
రచన: చంద్రశేఖర దత్త
అసహ్యం అనేది మనస్సు చేసే అత్యంత వేగవంతమైన తీర్పు. ఏదైనా చూసిన వెంటనే, అనుభవించిన వెంటనే, ఆలోచించిన వెంటనే “ఇది వద్దు” అని చెప్పే స్పందన. ఈ స్పందన ఆలోచన కాదు; ఇది ప్రతిచర్య. మనస్సు తన భద్రతను కాపాడుకోవడానికి వేసుకునే మొదటి కవచం. తంత్రం ఈ కవచాన్ని శత్రువుగా చూడదు. కానీ దాన్ని నిజమని కూడా అంగీకరించదు. మాతంగి అసహ్యాన్ని అణచివేయమని చెప్పదు; దానిని చూడమని చెబుతుంది.
మనకు అసహ్యంగా అనిపించేది సాధారణంగా అపవిత్రమని ముద్ర వేయబడినది. అది ఒక దృశ్యం కావచ్చు, ఒక ఆలోచన కావచ్చు, ఒక భావన కావచ్చు, లేదా మనలోనే ఉన్న ఒక కోణం కావచ్చు. అసహ్యం ద్వారా మనం దూరం పెడతాం. ఈ దూరం మనస్సుకు ఊరట ఇస్తుంది. కానీ ఆ ఊరటలోనే సత్యం దాచబడుతుంది. ఎందుకంటే మనం దూరం పెట్టింది అంతరించదు; అది మనలోనే ఉండిపోతుంది.
తిరస్కరణ అంటే తొలగించడం కాదు. అది గుర్తింపును తప్పించుకోవడం. “ఇది నాది కాదు” అని చెప్పడం ద్వారా మనం మనలోనే ఉన్నదాన్ని బయటకు నెట్టేస్తాం. మాతంగి ఈ ఆటను గుర్తిస్తుంది. ఆమె అడిగే ప్రశ్న చాలా సాధారణం: “నీకు ఇది ఎందుకు అసహ్యంగా అనిపిస్తోంది?” ఈ ప్రశ్నకు సమాధానం చెప్పడం మనస్సుకు కష్టం. ఎందుకంటే ఇక్కడ నైతికత సరిపోదు, తర్కం సరిపోదు. ఇక్కడ భయాలు, అణచివేతలు, అంగీకరించని కోణాలు బయటపడతాయి.
అసహ్యం అనేది చెడ్డదని మనం అనుకుంటాం. కానీ తంత్రం దానిని ఒక సంకేతంగా చూస్తుంది. ఏది మనల్ని కలవరపెడుతుందో, అదే మనలో లోతుగా పని చేస్తోంది. ఈ పని సౌకర్యంగా ఉండదు. అందుకే అసహ్యం పుడుతుంది. మాతంగి ఈ అసౌకర్యాన్ని తప్పించుకోవద్దని చెబుతుంది. ఎందుకంటే అసౌకర్యమే సత్యానికి ద్వారం.
మనస్సు అసహ్యాన్ని ఎదుర్కొనే రెండు మార్గాలు ఎంచుకుంటుంది. ఒకటి—దాన్ని పూర్తిగా నిషేధించడం. రెండవది—దాన్ని హేళన చేయడం. ఈ రెండూ తిరస్కరణ రూపాలే. తంత్రం మూడవ మార్గాన్ని సూచిస్తుంది—పరిశీలన. అసహ్యాన్ని పరిశీలించడం అంటే దానిని సమర్థించడం కాదు. దానిని నిందించడం కూడా కాదు. దానితో ఉండటం. ఈ “ఉండటం” మనస్సుకు చాలా కష్టం. ఎందుకంటే ఇది నియంత్రణ కోల్పోయిన స్థితి.
మాతంగి ఈ నియంత్రణ కోల్పోవడాన్నే ముందుకు తెస్తుంది. అసహ్యం మనల్ని ఒక అంచుకు తీసుకెళ్తుంది. అక్కడ మనం వెనక్కి తగ్గాలనుకుంటాం. కానీ అదే అంచు తంత్రపు స్థలం. వెనక్కి తగ్గకుండా, ముందుకు దూకకుండా, అక్కడే నిలబడగలిగితే—అసహ్యం తన స్వరూపాన్ని మార్చుకుంటుంది. అది ఇక శత్రువు కాదు; అది అద్దం అవుతుంది.
ఈ అద్దంలో మనం చూసేది అందంగా ఉండకపోవచ్చు. మనలోని కోరికలు, ద్వేషాలు, భయాలు, అహంకారాలు—ఇవన్నీ బయటపడవచ్చు. ఈ బయటపడటమే తంత్రానికి అవసరం. ఎందుకంటే దాచినదే మనల్ని నియంత్రిస్తుంది. వెలుగులోకి వచ్చినదానికి ఆ శక్తి ఉండదు. మాతంగి ఈ వెలుగును ప్రసాదించదు; మనమే వెలిగించుకునేలా చేస్తుంది.
అసహ్యం ఒక సామాజిక పరికరం కూడా. సమాజం ఏది అసహ్యమో నిర్ణయిస్తుంది. ఆ నిర్ణయాల ద్వారా వ్యక్తులను నియంత్రిస్తుంది. “ఇది అసహ్యం” అని చెప్పడం ద్వారా ఒక గీత వేస్తుంది. ఆ గీత దాటినవాడు అపవిత్రుడు, ప్రమాదకరుడు. మాతంగి ఈ గీతల్ని గమనిస్తుంది. ఆమె వాటిని కూల్చడానికి కాదు; వాటి వెనుక ఉన్న భయాన్ని చూపించడానికి.
ఈ భయం ఎక్కువగా తెలియని దానిపట్ల ఉంటుంది. తెలియని దానిని మనస్సు భయపడుతుంది. ఆ భయానికి పేరు అసహ్యం. కానీ తెలియని దానిని పూర్తిగా తప్పించుకోవడం అసాధ్యం. జీవితం ఎప్పుడూ మనం ఊహించని దిశల్లో కదులుతుంది. ఈ కదలికను అంగీకరించడమే తంత్రపు ధైర్యం. మాతంగి ఈ ధైర్యాన్ని పరీక్షిస్తుంది.
అసహ్యం తగ్గిపోవడం తంత్రపు లక్ష్యం కాదు. అసహ్యం మారడం తంత్రపు ఫలితం. అది భయంగా ఉండటం మానేసి, ప్రశ్నగా మారుతుంది. “ఇది నన్ను ఎందుకు కదిలిస్తోంది?” అనే ప్రశ్న. ఈ ప్రశ్నకు సమాధానం వెతకడం అవసరం లేదు. ప్రశ్నతో ఉండగలగడం చాలు. ఈ ఉండగలగడంలోనే మనస్సు తన బంధనాలను విడిచిపెడుతుంది.
ఈ అధ్యాయం ఒక స్పష్టమైన హెచ్చరిక కూడా. అసహ్యాన్ని నైతికతతో కప్పిపుచ్చకూడదు. “ఇది తప్పు కాబట్టి నాకు అసహ్యం” అని చెప్పడం సులభం. కానీ ఇది నిజాన్ని దాచే వాక్యం కావచ్చు. తంత్రం ఈ సౌలభ్యాన్ని నిరాకరిస్తుంది. అసహ్యాన్ని నేరుగా ఎదుర్కొనమంటుంది—ఏ రక్షణ లేకుండా, ఏ సమర్థన లేకుండా.
మాతంగి ఈ నిరాయుధ స్థితిలోనే పనిచేస్తుంది. ఆమెకు ఆయుధాలు అవసరం లేదు. అసహ్యమే ఆయుధం. అది మనల్ని మనల్ని ఎదుర్కొనేలా చేస్తుంది. ఈ ఎదుర్కొనే ప్రక్రియలో మనం ఒక విషయం గ్రహిస్తాం—మనకు అసహ్యంగా అనిపించినదంతా మనకు విరుద్ధమైనది కాదు. అది మనలోని ఒక భాగమే కావచ్చు. ఆ భాగాన్ని అంగీకరించడం అంటే దానికి లోబడి పోవడం కాదు. అది దాన్ని దాచడం మానేయడం.
అసహ్యం తగ్గినప్పుడు ఆనందం రావాల్సిన అవసరం లేదు. ఇక్కడ ఎటువంటి ఆనంద వాగ్దానం లేదు. కానీ ఒక స్పష్టత పుడుతుంది. ఇక మనస్సు తన శక్తిని దాచడంలో ఖర్చు చేయదు. ఈ ఆదా అయిన శక్తి చైతన్యంగా మారుతుంది. అదే తంత్రపు లోతైన ప్రయోజనం.
ఈ అధ్యాయం మనల్ని ఒక సున్నితమైన స్థితిలో వదిలేస్తుంది. అక్కడ అసహ్యం ఇంకా ఉండవచ్చు. కానీ అది ఇక శాసకుడు కాదు. అది ఒక సూచిక మాత్రమే. ఆ సూచికను అనుసరించగలిగితే, తిరస్కరణలో దాగి ఉన్న సత్యం బయటపడుతుంది. ఆ సత్యం మధురం కాదు, శుభ్రం కాదు. కానీ అది నిజం. మాతంగి ఆ నిజాన్ని అలంకరించదు. ఆమె దాన్ని ఉన్నట్టుగానే చూపిస్తుంది.
అసహ్యం ఒక ముగింపు కాదు. అది ఒక ఆరంభం. తిరస్కరణలోని సత్యాన్ని చూసే ధైర్యం ఉన్నచోటే తంత్రం ముందుకు సాగుతుంది. ఆ ధైర్యమే కరాళ మాతంగి తత్త్వానికి నిజమైన అర్హత.