అధ్యాయం 10
కరాళత్వం అంటే క్రూరత కాదు
రచన: చంద్రశేఖర దత్త
కరాళత్వం అనే మాట వినగానే మనస్సు వెంటనే ఒక నిర్ణయానికి వస్తుంది—క్రూరత, హింస, నిర్దయ. ఇది సహజమే. ఎందుకంటే మనం అలవాటుపడ్డ ప్రపంచంలో కఠినతను ఎప్పుడూ దయలేమితో సమానంగా చూస్తాం. కానీ తంత్రం ఈ సమీకరణాన్ని అంగీకరించదు. కరాళత్వం అంటే క్రూరత కాదు. అది అలంకరణల లేమి. ముసుగుల తొలగింపు. మనస్సు దాచుకున్న అబద్ధాలకు ఎలాంటి రాయితీ ఇవ్వని నిజాయితీ.
క్రూరత అంటే ఇతరుని నొప్పిని పట్టించుకోకపోవడం. కరాళత్వం అంటే మనస్సు తన స్వంత అబద్ధాలను పట్టించుకోకుండా ఉండలేకపోవడం. ఈ రెండు మధ్య తేడా సూక్ష్మమైనది కానీ లోతైనది. క్రూరత బలహీనత నుంచి పుడుతుంది; కరాళత్వం ధైర్యం నుంచి పుడుతుంది. ధైర్యం అంటే దాడి చేయడం కాదు. అది వెనక్కి తగ్గకుండా చూడగలగడం.
మనస్సు తనను తాను రక్షించుకోవడానికి అనేక ముసుగులు వేసుకుంటుంది—నైతికత, సౌకర్యం, శుభ్రత, సరైన ప్రవర్తన. ఈ ముసుగుల వల్ల మనం మనల్ని మంచివాళ్లమని భావించగలుగుతాం. కానీ ఈ మంచితనం ఎప్పుడూ ఒక ధర చెల్లిస్తుంది—అసౌకర్య సత్యాన్ని దాచిపెట్టడం. కరాళ మాతంగి ఈ దాచిపెట్టడాన్ని అంగీకరించదు. ఆమె క్రూరంగా కాదు; నిర్మొహమాటంగా ఉంటుంది.
నిర్మొహమాటం మనస్సుకు హింసలా అనిపిస్తుంది. ఎందుకంటే ఇక్కడ ఎలాంటి సాంత్వన లేదు. “ఇది కూడా మంచికే” అన్న వాక్యం లేదు. “అంతా బాగానే ఉంటుంది” అన్న ఆశ లేదు. కరాళత్వం ఆశను కూడా పరీక్షిస్తుంది. ఎందుకంటే ఆశ కూడా ఒక రక్షణ. ఆశ ద్వారా మనం వర్తమానాన్ని తట్టుకుంటాం. కరాళ మాతంగి వర్తమానాన్ని తట్టుకోమని కాదు; వర్తమానంలో నిలబడమని చెబుతుంది.
కరాళత్వం ఒక కఠినమైన దృష్టి. ఈ దృష్టి ఇతరుల మీద పడితే క్రూరతగా మారవచ్చు. కానీ తంత్రంలో ఈ దృష్టి ముందుగా మన మీదే పడాలి. మన అహంకారంపై, మన భయాలపై, మన మోసాలపై. ఈ స్వీయ కరాళత్వం లేకుండా తంత్రం అసాధ్యం. ఎందుకంటే మనల్ని మనం మోసం చేసుకుంటూనే ఇతరుల మీద దయ చూపడం ఒక నాటకం మాత్రమే.
ఇక్కడ ఒక ముఖ్యమైన అపార్థం తలెత్తుతుంది. కరాళత్వం అంటే కఠినంగా మారడం, కరుణను వదిలేయడం అని కొందరు అనుకుంటారు. ఇది తప్పు. కరాళత్వం కరుణకు శత్రువు కాదు. అది నకిలీ కరుణకు శత్రువు. మనం చూపించే చాలాకాలం కరుణ నిజానికి అసౌకర్యాన్ని తప్పించుకునే మార్గమే. “ఇది చూసి నాకు బాధగా ఉంది” అని చెప్పడం ద్వారా మనం దానిని దూరం పెడతాం. కరాళత్వం దూరం పెడదు. దగ్గరగా చూస్తుంది.
దగ్గరగా చూడటం అంటే ఏమిటి? తీర్పు లేకుండా, సమర్థన లేకుండా, నిరాకరణ లేకుండా చూడటం. ఈ చూడటం మనస్సుకు అసాధ్యంగా అనిపిస్తుంది. ఎందుకంటే మనస్సు ఎప్పుడూ ఏదో ఒక వైపు వాలాలనుకుంటుంది. కరాళ మాతంగి ఈ వాలడాన్ని ఆపుతుంది. ఆమె మధ్యలో నిలబెడుతుంది—ఇది మంచిదా చెడ్డదా అన్న ప్రశ్నకు ముందే.
ఈ మధ్యస్థితి మనస్సుకు భయంకరం. ఎందుకంటే ఇక్కడ దాక్కోవడానికి చోటు లేదు. ఏ నిర్ణయం తీసుకున్నా అది ఒక ముసుగుగా మారుతుంది. కరాళత్వం ఆ ముసుగులను చీల్చేస్తుంది. అందుకే ఇది క్రూరతగా అనిపిస్తుంది. కానీ వాస్తవానికి ఇది అత్యంత నిజాయితీగల దృష్టి.
కరాళత్వం మరో కోణంలో కూడా అర్థం చేసుకోవాలి. ఇది ఉద్ధరణ కోసం కాదు. తంత్రం ఎక్కడా “నిన్ను రక్షిస్తాను” అని వాగ్దానం చేయదు. కరాళ మాతంగి కూడా చేయదు. ఆమె ఉద్ధారకురాలు కాదు. ఆమె సాక్షి. సాక్షిగా ఉండటం అంటే జోక్యం చేసుకోకపోవడం కాదు; అబద్ధాన్ని అంగీకరించకపోవడం.
మనస్సు చాలా సార్లు బాధను అర్థాలతో కప్పిపుచ్చుతుంది. “ఇది కర్మ”, “ఇది విధి”, “ఇది పాఠం” అనే మాటలు బాధను తట్టుకునే మార్గాలు. కరాళత్వం ఈ మాటలను కూడా ప్రశ్నిస్తుంది. ఎందుకంటే ఇవి కూడా ఒక రకమైన సాంత్వన. కరాళ మాతంగి సాంత్వన ఇవ్వదు. ఆమె బాధను బాధగా చూడనిస్తుంది. ఈ చూడటం హింస కాదు; ఇది బాధను అబద్ధాల నుంచి విడిపించడం.
ఈ అధ్యాయం మనకు ఒక అసౌకర్య సత్యాన్ని చూపిస్తుంది—కరాళత్వం లేకుండా విముక్తి లేదు. ఎందుకంటే మనం మనల్ని మనం ఎంత మృదువుగా చూసుకున్నామో, అంతే మృదువుగా అబద్ధాలను కూడా అంగీకరిస్తాం. కరాళత్వం ఆ మృదుత్వాన్ని ప్రశ్నిస్తుంది. అది మనల్ని కఠినంగా చేయదు; మనల్ని నిజాయితీగా చేస్తుంది.
నిజాయితీ ఒక గుణం కాదు. అది ఒక స్థితి. ఈ స్థితిలో మనం మనల్ని మనం పొగిడుకోము, నిందించుకోము. మనం చూస్తాం. ఈ చూడటంలోనే మార్పు జరుగుతుంది. మార్పు ఒక లక్ష్యంగా కాదు, ఒక పరిణామంగా. కరాళ మాతంగి ఈ పరిణామాన్ని వేగవంతం చేయదు. ఆమె దానికి అడ్డంకులు తొలగిస్తుంది.
కరాళత్వం అంటే శాశ్వత కఠినత కాదు. ఇది ఒక దశ. ఈ దశ దాటిన తర్వాత, మృదుత్వం తిరిగి రావచ్చు. కానీ అది పాత మృదుత్వం కాదు. అది అవగాహనతో కూడిన మృదుత్వం. అబద్ధాలను పోషించని మృదుత్వం. కరుణను సాంత్వనగా కాకుండా స్పష్టతగా అనుభవించే మృదుత్వం.
ఈ అధ్యాయం ఇక్కడ ఒక స్పష్టమైన గీత వేస్తుంది. తంత్రం కఠినం అనిపిస్తే, అది క్రూరత వల్ల కాదు. అది మనస్సు అలవాటుపడ్డ సౌకర్యాలకు విరుద్ధంగా ఉండడం వల్ల. కరాళ మాతంగి ఆ సౌకర్యాలను ప్రశ్నిస్తుంది. ఆమె దాడి చేయదు; వెనక్కి తగ్గదు. ఆమె నిలబడుతుంది. మనం కూడా నిలబడగలిగితే, కరాళత్వం తన నిజమైన ముఖాన్ని చూపిస్తుంది—క్రూరత కాదు, విముక్తికి అవసరమైన స్పష్టత.
ఈ స్పష్టత మధురంగా ఉండదు. కానీ అది మోసం కాదు. అదే ఈ తత్త్వానికి పునాది. ఇక్కడి నుంచి ప్రయాణం మరింత లోతుకు వెళ్తుంది—కరాళత్వాన్ని భయపడని చైతన్యం వైపు. అర్థం కూలిపోయిన తర్వాత కూడా నిలబడగల చైతన్యం వైపు. కరాళ మాతంగి అక్కడే ఉంటుంది—ఏ రూపం లేకుండా, ఏ హామీ లేకుండా, కానీ తప్పించుకోలేని నిజంగా.